خرپا سازهای صلب از واحدهای مثلثی شکل است که از اتصال اجزای باریک و بلند ساخته شده است. خرپاها توانایی تحمل نیروهای کششی و فشاری را دارند. خرپاها از جملهٔ سادهترین اعضاء باربر سازهها هستند که در کل به عنوان اعضاء خمشی عمل نموده و در سقفها، پلها، و سازههای هوا و فضا مورد استفاده قرار میگیرند. دراین گونه سازهها به علت عدم وجود نیروی برشی و لنگر خمشی در تک تک اعضاء متشکله مثلثها اتصالات باید به صورت مفصلی مدل شود.
خرپا بر حسب تعریف از مجموعهای از اعضایی بوجود میآید که همگی در یک صفحه قرار داشته و ترکیب آنها یک شبکه مثلثی ایجاد نماید. چون در خرپاها فرض میشود که اعضا در انتهای خود به اعضای دیگر لولا شدهاند بنابراین شکل مثلثی تنها شکل پایدار خواهد بود.
انواع خرپاها به سه دسته زیر تقسیم بندی میشوند:
۱- خرپا ساده: با مفصل نمودن سه عضو در انتهای یکدیگر و ایجاد شکل مثلث ساده تشکیل شده است. توسعه خرپا هر بار با اضافه نمودن دو عضو و یک گره صورت میگیرد. اعضای جدید در گره جدید به یکدیگر مفصل شده و انتهای دیگر آنها به گرههای موجود مفصل میگردند.
۲- خرپای مرکب یا Compounded Trusses: خرپای مرکب خرپایی است که از اتصال و ترکیب دو یا چند خرپای ساده ایجاد می گردد.
۳- خرپاهای پیچیده و مبهم: به خرپایی که شرایط خرپای ساده و مرکب را نداشته باشد خرپای مبهم گفته می شود.
انواع خرپا را در یک تقسیم بندی ساده میتوان به گونههای زیر تقسیم نمود:
۱- خرپای دو بعدی: در این دسته از خرپاها تمامی اعضای خرپا را میتوان در یک صفحه جای داد. این بدان جهت است که از لحاظ هندسی اختلاف بعدی در نحوه قرارگیری و جهتگیری اعضا وجود ندارد. بسیاری از طرحهای کلاسیک خرپا در این دسته جای میگیرند. توانایی تحمل تنش ها و بارهای صفحهای و حجم و ابعاد متناسب از نقاط قوت این گونه برشمرده میشوند.
۲- خرپای سه بعدی: این دسته از خرپاها بر خلاف نمونه قبل شامل شبکهای از اعضا و اتصالاتاند که روی هم حجمی را در برگرفته و در امتداد هر سه محور مختصات امتداد یافتهاند. قدرت تحمل بارها و تنشهای سه بعدی از مزایای این گونه خرپا به شمار میرود که البته این مزایا با هزینه حجیم بودن سازه حاصل میگردند.
۳- خرپای چندگانه: این دسته از خرپاها با هدف حذف نقاط ضعف و حفظ نقاط قوت دو گونه قبل ابداع گردیدهاند. در این گونه از خرپاها معمولاً لینکهای وسط به صورت تکی و لینکهای بالا و پایین به صورت دوگانه یا چندگانه طراحی میگردند. قدرت تحمل بارهای صفحهای و مقاومت خمشی و کمانشی مناسب در جهات گوناگون، در عین حفظ ابعاد متناسب از جمله نقاط قوت این گونهاند.
خرپا (Truss) سازه ای صلب و مثلثی شکل می باشد که اعضای آن مستقیم و بدون انحنا بوده و اتصال اعضا ی آن با یکدیگر به صورت مفصل (لولا) می باشد. اگر اعضای خرپا همگی در یک صفحه موجود باشند به آن خرپا، خرپا صفحه ای می گویند. خرپا ها توانایی تحمل نیروهای کششی و فشاری را دارند و تحت اثر نیروهای وارد شده تغییر هندسی نمی دهند مگر آنکه یکی از اعضای آن خم شود یا بشکند.
به دلیل نوع اتصال اعضای خرپا به صورت مفصل با یکدیگر نیروی گشتاور در خرپا تاثیری ندارد و به همین دلیل خرپاها جزء سازه های ساده ی باربر محسوب می شوند که در پل ها، سقف ها، در سواله ها با دهانه های بلند و سازه های هوا فضا کاربرد دارند. خرپا ها به دلیل سه عضوی و مثلثی شکل بودنشان پایدار می باشند ولی اشکالی که دارای چهار عضو یا بیشتر باشند ناپایدار بوده و تحت اثر نیروهای وارد شده فرو می ریزند.
